Minder nemen, meer ontvangen?
Vasten in de 40-dagentijd komt tegenwoordig vaker voor. Daarom wat informatie over wat dit nu kan inhouden. Een hele maaltijd slaan we misschien niet over. Maar steeds meer christenen doen in de veertigdagentijd wel suiker, alcohol of social media in de ban. Vasten is tijdelijk afzien van iets goeds—meestal eten of drinken, maar net zo goed prikkels, media of luxe—om ruimte te maken voor iets anders. In de protestantse traditie klinkt het vaak zo: je laat iets staan om je bewuster voor te bereiden op Pasen en “lichamelijk en geestelijk ruimte te maken voor God”.
In het Nieuwe Testament is vasten geen truc om jezelf op te poetsen, maar een oefening in gerichtheid en afhankelijkheid. Jezus zelf vast veertig dagen aan het begin van zijn optreden—een soort “bezinningsvasten”. En Jezus waarschuwt ook: vasten hoort niet bij etalage-gedrag. In Matteüs 6 zet Hij geven, bidden en vasten bewust naast elkaar: niet om gezien te worden, maar “in het verborgene”. In Handelingen duikt vasten op bij grote beslissingen in de eerste gemeenten: de gemeente vast en bidt, en zendt dan mensen uit (Hand. 13:2-3); en bij het aanstellen van oudsten gebeurt hetzelfde: bidden, vasten, toevertrouwen (Hand. 14:23).
Onder christenen groeit de aandacht voor vasten al decennialang. Eén verklaring: in onze cultuur is “iets laten staan” (dieet, detox, minder suiker) al vertrouwd, waardoor religieus vasten minder vreemd voelt. Een tweede verklaring: er is meer ruimte gekomen voor geloof als iets dat niet alleen in je hoofd gebeurt, maar ook lichamelijk en ritueel—en vasten past daar precies bij.
Maar waarom in de 40-dagentijd? Omdat de 40-dagentijd een weg kan zijn: van loslaten naar een nieuw begin. Je oefent je in stilte en aandacht, niet om stil te blijven, maar om weer in beweging te komen. Petrus verwoordt het scherp: wat begint met stilte, eindigt niet in zwijgen. Je vaste ritme helpt je om niet alleen “iets op te geven”, maar om richting Pasen te leven. Het feest van vreugde van opstanding, vrijheid en gerechtigheid.
Er zijn in grote lijnen 5 redenen die mensen aandragen om te vasten tijdens de 40-dagentijd:
- Ruimte voor God en de ander maken: je onderbreekt het automatische gedrag hiervoor.
- Bezinning en waarheid: vasten maakt je “bescheiden en kwetsbaar”; je ziet scherper wat je drijft.
- Geestkracht: kies iets wat schuurt; die “pijn” is een signaal en leert je waar je geestkracht en doorzettingsvermogen nodig hebt.
- Toeleven naar Pasen: verlangen oefenen—ruimte maken voor het grote feest van nieuw leven en nieuwe hoop.
- Een combinatie van alle of een paar van bovengenoemde argumenten.
Hoe uit zich dit vasten? Verschillende soorten van vasten zijn er te onderscheiden. Allereerst is er zoiets als voedselvasten: minder eten, één maaltijd, sober eten, of (voor sommigen) een dag niet eten. Dan is er onthouding: geen alcohol, vlees, snoep, tussendoortjes. Of digitale/prikkelvasten: minder nieuws, minder social media, geen Netflix. En tot slot “Toevoeg-vasten”: niet alleen laten, maar juist iets extra’s dóén: bidden voor iemand, een kaart sturen, iemand uitnodigen.
Maar hoe kun je beginnen? Of wat kun je daarin uitproberen? Er zijn een aantal manieren om vasten praktisch te maken. Kies bijvoorbeeld één concrete afspraak: “40 dagen geen alcohol” of “alleen ’s avonds social media”. Of koppel het aan iets wat je wél doet: elke dag 10 minuten stilte/gebed, of dagelijks één bemoediging sturen aan iemand anders. Of zet geld dat je bespaart apart voor een goed doel. En als laatste tip wees mild voor jezelf: veel mensen tellen de zondagen niet mee en vieren die als kleine “paas-miniaturen”.
Tot slot: misschien is dit voor jou een uitnodiging om de komende 40 dagen eens te experimenteren met iets kleiner te leven, zodat er iets groters kan groeien—meer aandacht, meer rust, meer gebed, meer mildheid, meer oog voor de ander. Niet omdat het moet, maar omdat het kán en als een oefenweg richting Pasen. En wie weet merk je onderweg dat juist het laten, het kiezen en het herhalen van een eenvoudig ritme de dagen lichter maakt. We wensen je een gezegende en mooie 40-dagentijd toe—met ruimte om te proberen, te struikelen, weer op te staan, en verrast te worden door wat er ontstaat.
De vastenperiode dit jaar is van Aswoensdag 18 februari tot Stille zaterdag 4 april. Voor diegene die dat willen wordt er een 40-dagenkalender uitgedeeld rondom de Fonteindienst van 15 februari en ook is het mogelijk om een extra doel te ondersteunen met wat we bijvoorbeeld uitsparen aan wat we niet consumeren. Hierover volgende week meer in het Fonteinnieuws.
Welke keus je ook maakt, we wensen jou een mooie 40-dagen toe op weg naar het feest van Pasen.
Martijn Stuiver namens Stuurgroep & Diaconie
Bekijk hier alle nieuwsberichten of ga terug naar de vorige pagina.